acta
universitatis
   lodziensis

folia archaeologica

Streszczenie


Leszek Kajzer, O kaflach z Modliszewic czyli o piecach elity czasów wazowskich, "Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica", nr 27, Łódź 2010, s. 33-47.

Treścią niniejszej pracy są rozważania na temat specyfiki kafli i obrazu (oraz możliwości rekonstrukcji), pieców pochodzących z I połowy XVII w. Autor rozpoczyna od ogólnych obserwacji wykorzystujących sądy Marii Dąbrowskiej, a potem przechodzi do, opublikowanego przez tąż autorkę, pieca tzw. wazowskiego z zamku w Warszawie. Następnie koncentruje się na omówieniu pieca z dworu w Modliszewicach koło Końskich. Piec ten, utrzymany w kolorystyce biało - granatowej, powstał z inicjatywy Jana Lipskiego (+1641) w latach 30. XVII w. Kolejno autor omawia inne podobne piece z I połowy XVII w., których relikty lub tylko zbiory kafli, znaleziono w trakcie badań archeologicznych zamków i innych rezydencji w: Nowym Mieście nad Wartą, w Lubawie, Ujeździe, Pińczowie oraz Brudzewie koło Turku. Większość tych pieców powstała w wyniku działań fundacyjnych wąsko pojętej elity społecznej czasów wazowskich, a konkretnie późnych faz panowania Zygmunta III (+1632) i rządów Władysława IV (1632 - 1648).

Autor stawia tezę, że w czasach władania tego pierwszego władcy w większości fundowano piece o kolorystyce biało - granatowej z elementami zielonymi i żółtymi, a od połowy lat 30. XVII w. już tylko piece z kafli o niebieskim (granatowym) tle i białym reliefie. Prezentują one typową dla epoki wczesnego baroku na ziemiach polskich ornamentykę. Może zatem należy je traktować jako artefakty powstałe w kręgu szeroko rozumianego (czasowo i przestrzennie) dworu Władysława IV, albo określać jako „piece elity czasów Wazów”.