acta
universitatis
   lodziensis

folia archaeologica

Streszczenie


Aldona Andrzejewska, Zespół kafli renesansowych z ratusza w Bytomiu, "Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica", nr 27, Łódź 2010, s. 103-119.

Archeologiczne badania rynku starego miasta w Bytomiu prowadzone były w latach 1997-1999 przy okazji realizacji przebudowy instalacji podziemnych i modernizacji nawierzchni. W ich trakcie odkryto relikty ratusza, składające się z dwóch jednotraktowych skrzydeł, wcześniej wzniesionego, zachodniego, a następnie dobudowanego około połowy XVI w. wschodniego, posiadał dwie piwnice. Pierwsza, podzielona na trzy pomieszczenia, znajdowała się pod nieco starszą partią, dostępna była bezpośrednio z płyty rynku, natomiast druga, podzielona na dwie lokalności z pomieszczenia wyższej kondygnacji. W gruzowisku zasypiska tych pomieszczeń znaleziono interesujący zespół kafli piecowych.

W ratuszu znaleziono 1189 fragmentów kafli oraz 2 całe formy miskowe i 2 płyty zdobione rozetami. Wśród fragmentów wydzielono okazy formowane w matrycach – 585 sztuk i 378 ścianek komór oraz 226 kafli miskowych. Poza nielicznymi egzemplarzami większość zbioru podzielić można na podstawie zaobserwowanych podobieństw form, cech metrycznych oraz stylistyki zdobienia na trzy spójne grupy technologiczno-formalne, mogące stanowić pozostałość dwóch pieców. Jeden wykonany mógł być na planie koła z brązowych większych kafli miskowych, natomiast drugi z kafli zielonych, miskowych i płytowych lub, co chyba mniej prawdopodobne, tylko płytowych.

Rekonstrukcja pieców z bytomskiego ratusza wymaga jeszcze dalszych badań, jednak już teraz za pewniejsze uznać należy ustalenia dotyczące datowania pieca zielonego. Wydaje się, że został on postawiony po roku 1526, w drugiej ćwierci XVI w.